ÖZET
Yapay zekânın (YZ) bilimsel araştırmaya entegrasyonu; veri analizi, alanyazın taraması ve makale hazırlama gibi pek çok süreci önemli ölçüde ilerletmiş ve verimliliği artırmıştır. Ancak YZ’nin hızlı biçimde benimsenmesi, yazarlık anlaşmazlıkları, yanlış bilginin yayılması, intihal ve fikrî mülkiyet ihlalleri gibi etik kaygıları da beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, YZ’nin etik boyutlarını kapsamlı biçimde incelemekte, konuyla ilgili Avrupa Birliği düzenlemelerini değerlendirmekte ve olası önleyici tedbirler önermektedir. Çalışmanın bulguları, kurumsal politika düzeyinde ciddi eksiklikler olduğunu ortaya koymaktadır: ankete katılan araştırmacıların yaklaşık yarısı, kurumlarında herhangi bir YZ politikasının bulunmadığını belirtmiştir. Avrupa Birliği’nin şeffaflık, hesap verebilirlik ve insan denetimini vurgulayan 2019 etik ilkelerine rağmen, parçalı fikrî mülkiyet mevzuatı ve yönetişim sorunlarından kaynaklanan güçlükler varlığını sürdürmektedir. Çalışma; YZ kullanımının açıklanmasını (beyanı), insan iradesinin korunmasını ve güçlü veri gizliliği protokollerinin oluşturulmasını içeren kapsamlı etik çerçevelerin uygulanmasını önermektedir. Araştırmanın bütünlüğünü güvence altına almak için YZ’nin dönüştürücü potansiyeli ile katı etik standartlar arasında bir denge kurulması zorunludur. Kurumlar ve politika yapıcılar; etik ihlalleri önlemek ve bilimsel yayıncılığa duyulan güveni korumak için açık düzenlemeleri, şeffaflığı ve insan denetimini önceliklendirmelidir.