ÖZET
Bu çalışma, küresel şirketlerin kurumsal etik kodlarında öncelik verdikleri kavram ve temaları incelemekte ve bu temaların ülkelere ve Hofstede’in kültürel boyutlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını analiz etmektedir. Çalışmada Fortune Global 500 listesinde yer alan Çin, ABD, Japonya, Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, Güney Kore, İsviçre, Kanada ve Hollanda merkezli şirketler incelenmiştir. Erişilebilen 424 kurumsal etik kodu, içerik analizi tekniğiyle MAXQDA 2022 programı kullanılarak analiz edilmiş; tema geçerliliği Kappa analiziyle kullanılarak uzman değerlendirmesiyle desteklenmiştir. Bulgular, kurumsal etik kodlarının başlıklandırılmasında “Code of Conduct” ifadesinin %33,64 oranıyla en sık kullanılan başlık olduğunu göstermektedir. Kavramsal düzeyde “çalışan” kavramı ülkeler arasında en merkezi kavram olarak öne çıkmakta; bu durum çalışan hakları, sorumlulukları ve kurumsal davranış beklentilerinin etik söylemde temel bir yer tuttuğunu göstermektedir. Tematik düzeyde ise “uyum/uygunluk” teması tüm ülkelerde baskın tema olarak belirlenmiştir. Ancak güç mesafesi boyutunda tematik yoğunluk ve öncelik sıralamaları bakımından daha belirgin farklılıklar tespit edilmiştir. Bu durum, otorite ilişkileri, hiyerarşi, sorumluluk yapıları ve çalışan sesi gibi unsurların etik kodların söylemsel yapısını etkileyebileceğine işaret etmektedir. Araştırma sonuçları, küresel şirketlerin etik kodlarında zorlayıcı ve normatif izomorfik baskıların etkisiyle belirgin bir kurumsal yakınsama ortaya çıktığını göstermektedir. Bununla birlikte, şeffaflık temasının diğer temalara kıyasla daha sınırlı görünürlük kazanması, etik kodların çoğu zaman hesap verebilirlikten çok uyum ve risk yönetimi odaklı belgeler olarak oluşturulduğunu düşündürmektedir. Bu çerçevede çalışma, çok uluslu şirket yöneticileri, politika yapıcılar ve düzenleyici kurumlar için etik kodların yalnızca biçimsel uyum belgeleri olarak değil; şeffaflık, hesap verebilirlik, çalışan katılımı ve kültürel duyarlılığı içeren stratejik yönetişim araçları olarak tasarlanması gerektiğini ortaya koymaktadır.